9. sınıf Dalgalar  konusu ders notları yazılı konu anlatımı, açıklama, konusu

 

DALGALAR

Dalgaların temel belirgin özellikleri, elektromanyetik dalgaların ve sesin anlaşılması bu ünitede

incelenecektir. Bir dalganın; dalgaboyu, frekansı ve hızı arasındaki ilişki tanıtılacaktır.

Yansıma ve kırılma olayları su dalga modeli ile açıklanacaktır. X-ışınlarının üretimi ve kullanımı

yerleri üzerinde durulacaktır. Ayrıca, ışıma (radyasyon) çeşitleri arasında morötesi

(ultraviyole) ve kızılötesi (infrared) ışımalar anlatılacak, mikrodalgalar ve kullanım yerleri

tanıtılacaktır.

 

2. DALGALARIN ÖZELLİKLERİ

Bir okyanusta veya bir denizdeki dalgaları hiç seyrettiniz mi? Su yukarı ve aşağı doğru hareket

ederken, dalgalar ileri doğru yol alırlar. Herbir dalga bir noktadan geçerken, su yukarı ve

aşağı doğru hareket eder. Dalga boşlukta ve madde içinde yayılabilen ritmik bir olaydır.

Bir iple yaratılan dalga, bir tepe ve bir vadiye sahiptir. Tepeye karın, vadiye ise çukur

adı verilir (Şekil.1). Her dalga belli bir dalgaboyuna sahiptir. Bir karından bir karına olan toplam

mesafeye bir dalgaboyu adı verilir. Aynı şekilde bir çukurdan, diğerine olan mesafede

aynıdır.

 

Genlik, bir dalganın normal konumundan yükselme ve alçalma mesafesidir. Uzanımın

en büyük ve en küçük olduğu konumlar diye de tarif edilebilir. Genlik, dalgayı ortaya çıkaran

enerjinin miktarına bağlıdır. Dalganın enerjisi artarken, genlik de artar. Örneğin, bir havuza

küçük bir taş yerine, büyük bir kaya parçası atarsanız meydana gelen dalga büyük olur. Bu

durumda genlik artar.

Su veya bir iple teşkil edilen dalgalara enine dalgalar denir. Enine bir dalgada, madde dalganın

yayılma yönüne dik bir yönde titreşir. Titreşim, çok hızlı bir şekilde ileri geri hareket etmek

demektir. Bir su dalgasında, dalga su boyunca ilerler. Su molekülleri aşağı yukarı titreşirler.

 

Periyodik Dalgalar

               

Ardışık iki dalga tepesi (veya dalga çukuru) arasýndaki uzaklığadalga boyu denir. λ (lamda) ile gösterilir. Herhangi bir dalga tepesinin bir dalga boyu kadar yol alması için geçen süre bir periyottur. Dalganýn periyodu T ile gösterilir. Dalgayý üreten kaynağının birim zamanda ürettiği dalga sayısına dalganınfrekansı denir. f ile gösterilir.

Dalgaların hızı ortamın özelliklerine bağlıdır. Su dalgalarýnda suyun derinliği arttıkça hızı artar. yay dalgalarında yayı geren kuvvet arttıkça hız artar. Aynı ortamda, dalganın frekansı değişirse dalganın hızı değil, dalgaboyu değişir.

V=λ.f         veya       V=λ/T

 

birarabinbul.com Her Hakki saklidir. birarabinbul 2013-2017 Sitemizdeki bir cok yayin derlemedir. Telif Hakki oldugunu dusundugunuz yayinlar icin iletiime geciniz. Admin iletisim.